Financieel plan zzp: voorbeeld, opbouw en stappenplan

Een financieel plan voor zzp'ers bestaat uit 5 begrotingen: de investeringsbegroting, financieringsbegroting, exploitatiebegroting, liquiditeitsbegroting en privébegroting. Samen laten ze zien wat je nodig hebt om te starten, hoe je dat betaalt, of je winstgevend wordt, of je kunt blijven betalen en of je er zelf van kunt rondkomen. Hieronder vind je elk onderdeel uitgelegd, met een doorlopend rekenvoorbeeld en een stappenplan om je eigen financieel plan op te stellen.

Een financieel plan is het cijfermatige deel van je ondernemingsplan: het laat zien hoeveel geld je nodig hebt om te starten, welke omzet en kosten je verwacht en of je er zelf van kunt leven. Volgens de KVK bestaat een ondernemingsplan uit vier onderdelen — jezelf als ondernemer, je bedrijf, je marketingplan en je financieel plan — en is het financieel plan het onderdeel waar banken, investeerders en financiers als Qredits het eerst naar kijken.

Voor zzp'ers is een financieel plan niet alleen nodig voor een financieringsaanvraag. Het is vooral een praktisch hulpmiddel om vooraf te checken of je businessmodel realistisch is, voordat je je spaargeld of een lening erin steekt.

• Financiering aanvragen: banken en kredietverstrekkers zoals Qredits vragen bij een leningaanvraag altijd om een financieel plan.
• Realistisch beeld krijgen: je ontdekt vooraf of je met je verwachte omzet en kosten daadwerkelijk winst maakt — en of dat genoeg is om van te leven.
• Liquiditeitsproblemen voorkomen: ook een winstgevend bedrijf kan omvallen als er op het verkeerde moment te weinig geld op de rekening staat.
• Beter onderhandelen: met een onderbouwd plan sta je sterker tegenover leveranciers, opdrachtgevers of een bank.

De KVK verdeelt het financieel plan in vijf begrotingen. Sommige bronnen noemen er vier (zonder de privébegroting als apart onderdeel), maar voor zzp'ers is de privébegroting minstens zo belangrijk:

De investeringsbegroting zet op een rij wat je eenmalig moet aanschaffen voordat je kunt starten:

Hierin zet je tegenover de investeringsbegroting hoe je die € 4.500 betaalt:

Leen je geld, let dan niet alleen op het bedrag maar ook op rente, looptijd en aflossing — dat bepaalt mede hoeveel ruimte je in je liquiditeitsbegroting nodig hebt.

De exploitatiebegroting is je verwachte winst-en-verliesrekening, meestal voor het eerste jaar:

Houd er rekening mee dat 800 factureerbare uren minder is dan 800 gewerkte uren: reken altijd met je werkelijke factureerbare uren, niet met je totale beschikbare uren.

De liquiditeitsbegroting splitst je exploitatiebegroting uit per maand, zodat je ziet of je op elk moment kunt betalen — ook als een klant laat betaalt:

Dit voorbeeld laat precies zien waarom de liquiditeitsbegroting onmisbaar is: op papier (exploitatiebegroting) is het jaar winstgevend, maar in januari sta je toch tijdelijk in de min doordat opdrachtgevers pas in februari betalen.

De privébegroting bepaalt hoeveel je minimaal aan jezelf moet kunnen uitkeren. Nibud biedt hiervoor gratis rekentools en richtlijnen voor huishoudbudgetten:

Hou in je privébegroting ook rekening met het urencriterium voor de zelfstandigenaftrek: alleen als je voldoende uren in je onderneming steekt, kun je deze aftrekpost gebruiken, wat weer invloed heeft op hoeveel je netto overhoudt. Check de actuele regels en het urencriterium altijd op belastingdienst.nl, want dit wijzigt jaarlijks.

1. Breng je investeringen in kaart — alles wat je eenmalig nodig hebt om te starten.
2. Bepaal hoe je dat financiert — eigen geld, lening, of een combinatie.
3. Maak een omzetprognose — wees hierbij liever te voorzichtig dan te optimistisch.
4. Stel je exploitatiebegroting op — omzet min kosten, voor minimaal het eerste jaar.
5. Splits dit uit per maand in een liquiditeitsbegroting — zo zie je pieken en dalen in je geldstroom.
6. Maak je privébegroting — en check of de winst genoeg overlaat om van te leven.

Om alle onderdelen samen te zien, een doorlopend voorbeeld van een startende freelance grafisch ontwerper:

Dit voorbeeld laat zien waarom je alle 5 onderdelen nodig hebt: de exploitatiebegroting ziet er gezond uit, maar zonder liquiditeitsbegroting had deze ondernemer de krappe maand januari niet zien aankomen.

• Alleen een exploitatiebegroting maken en de liquiditeitsbegroting overslaan — juist die laat cashflow-problemen zien die de exploitatiebegroting verbergt.
• Te optimistisch rekenen met factureerbare uren: niet elk gewerkt uur is declarabel.
• De privébegroting vergeten, waardoor onduidelijk blijft of de winst wel genoeg is om van te leven.
• Eenmalig een plan maken en daarna niet meer bijwerken, terwijl je eerste cijfers na een paar maanden al achterhaald kunnen zijn.

Een financieel plan is het startpunt, geen eenmalige exercitie: na de start moet je je exploitatie- en liquiditeitsbegroting regelmatig bijwerken met je werkelijke cijfers. Met een zakelijke rekening voor zzp'ers zie je inkomsten en uitgaven in real time, en met geautomatiseerde boekhouding en facturatie hoef je je exploitatiebegroting niet handmatig bij te werken. Zo wordt je financieel plan een levend overzicht in plaats van een document dat je na de start nooit meer opent.